Handboek Prettige Plekken: Leer kijken door de bril van de gebuiker met 500+ richtlijnen voor ontwerp en inrichting

Artikel

Van grijze plannen naar groene uitvoering

De wijk Hogekwartier in Amersfoort is een graadmeter voor de stand van de nieuwbouwwijk in Nederland. Sinds 2006 zijn de gemeente Amersfoort en woningcorporatie De Alliantie bezig om de wijk te ontwikkelen. De ambities op het vlak van groen en duurzaamheid zijn flink aangescherpt.

Tekst: Thijs Menting en Lenie-Anne Mosselman
 
De voorbereidingen voor de bouw van de wijk Hogekwartier in de buurt van de Amersfoortse binnenstad begonnen in 2006. Volgens plan zullen daar op de locatie van een voormalig tuincentrum en van jarenzestigflats zo’n 820 woningen verrijzen. Het gaat om 400 huurwoningen, waarvan 36 procent voor sociale huur en 15 procent voor maatschappelijke doelgroepen. Daarnaast komen er 420 koopwoningen en 600 vierkante meter bedrijfsruimte. Het gebied is opgedeeld in verschillende velden die zich in verschillende stadia van ontwikkeling bevinden.

Laag pitje

Tijdens de financiële crisis vanaf 2008 kwamen de sloop- en bouwwerkzaamheden op een lager pitje te staan. Na de crisis werd het project voortvarend opgepakt. Alleen de tijdsgeest was veranderd. Duurzaamheid en klimaatbestendigheid waren thema’s waar je niet langer omheen kon, oordeelden de gemeente Amersfoort en De Alliantie. Het oorspronkelijke plan, dat er louter op was gericht om zoveel mogelijk wooneenheden op een zo klein mogelijk stukje grond te planten, paste niet meer bij de huidige ambities.

Auto’s ondergronds

Het ontwerp was al te ver gevorderd en slechts op onderdelen nog aan te passen, merkte BOOT-projectleider Fabian Schielein van organiserend ingenieursbureau BOOT. Op twee velden langs het Valleikanaal was nog ruimte voor aanpassingen en daar, aldus Schielein, ‘gaan we grote winst boeken’. Vier zelfstandige woontorens worden er ingebed in een grote, groene zone. “Van een stenig ontwerp gaan we naar veel groen en blauw en ondergronds parkeren.”

Gasloos

Het streven was maximale milieuwinst in die twee velden, op gebouwniveau en op het niveau van de openbare ruimte. Zo is de ondergrond van de groene daken geen lava uit Griekenland, maar gebroken dakpannen, een poreus kleimateriaal met vergelijkbare eigenschappen als lava, maar wel met een veel lagere milieufootprint. Alle woningen zijn energieneutraal en aardgasvrij. De buitenruimte doet mee in de milieuambities. In het gebied komen 450 bomen en een ecologische verbindingszone.


Voor de vergroening van de openbare ruimte schakelde BOOT NL Greenlabel in. Herbert Thuinte, van NL Greenlabel, begon met een quickscan om snel alle kansen in beeld te brengen. “We hebben gekeken of we voor het gehele project en voor de afzonderlijke velden nog kansen voor verduurzaming en vergroening zagen, gebaseerd op een integrale benadering waarin alles met alles samenhangt. Vergroening en waterafvoer maar ook vergroening en bewonersparticipatie. Je zoekt naar wegen om het ene het andere te laten versterken. Daarom hebben we ook voorgesteld om een workshop voor toekomstige bewoners te organiseren waarin ze worden gestimuleerd om over een biodiverse en levende tuin na te denken. Dit soort inspiratiesessies levert mooie resultaten op.”

Tijdelijke Natuur

“Ook letten we erop dat bestaande landschappelijke, natuurlijke en culturele waarden in het gebied worden behouden. Er staan bijvoorbeeld veel bomen die een grote landschappelijke waarde vertegenwoordigen. Nu kijken we met de opdrachtgever hoe we die bomen kunnen behouden. Verder is het concept van Tijdelijke Natuur hier bij uitstek van toepassing, omdat de nieuwbouw zich over een lange periode uitstrekt.”

Integraal

“Vroeger lag de focus vaak op een specifiek thema”, zegt Schielein, “of op water, of op groen, of op circulariteit, of op energie. Maar die tijd is voorbij. Je benadert nu al die onderwerpen integraal. Wanneer je iets gaat ontwikkelen of ontwerpen moet je zoveel mogelijk expertise meenemen in je voorbereiding.” Met het oog op een integrale, duurzame benadering waarbij klimaat, natuur en mens samengaan, ontwikkelde NL Greenlabel een gebiedslabel dat de duurzaamheidsscores aangeeft.


Dit artikel is verschenen in Rescape 03/2018. Lees meer van Rescape in onze bibliotheek

 

Deel dit artikel