Handboek Prettige Plekken: Leer kijken door de bril van de gebuiker met 500+ richtlijnen voor ontwerp en inrichting

Artikel

Antwerpen maakt ruimte voor water en natuur

De provincie Antwerpen is als beheerder van 2400 kilometer waterlopen veruit de grootste waterloopbeheerder in de provincie. 2400 kilometer blauwe linten die al dan niet meanderend zich doorheen het landschap slingeren en die onmiskenbaar deel uitmaken van het landschap.

Waterlopen en bijhorende valleigebieden waren vroeger een belangrijke fysische drager van onze ruimtelijke ordening. Helaas heeft men, zeker in Vlaanderen, de koppeling met het fysisch systeem meer en meer losgelaten en is men waterlopen gaan dempen, verleggen en inbuizen. Vaak werden hele delen van valleigebieden ingepalmd. 


In
extreme situaties houdt water zich echter niet aan kunstmatige grenzen en neemt het de ruimte terug in waarop het vindt recht te hebben en dit volgens een heel eenvoudige fysische wet: de wet van Newton. Water stroomt altijd naar beneden en neemt de ruimte in die ze nodig heeft, ook al is deze deels door andere functies ingevuld.

Impact op de open ruimte 

Open waterlopen met een natuurlijke loop vormen een meerwaarde voor het landschap en dragen ook bij tot de biodiversiteit in het landschap. Bovendien zorgen meanderende, open waterlopen voor extra ruimte voor water. De provincie zet dan ook zwaar in op het openleggen van waterlopen en structuurherstel. Bijvoorbeeld de openlegging van de Bergebeek in Heist-op-den-Berg en de hermeandering van de Babbelsebeek te Lier. 


Op heel wat plaatsen volstaat de nog aanwezige ruimte voor water niet meer en wordt er gezocht naar alternatieven. Als het echt niet anders kan wordt beroep gedaan op technische oplossingen zoals pompinstallaties. Waar het kan wordt bijkomend ruimte voo
r water gecreëerd. Hierbij worden maximaal ook andere functies en aandachtspunten meegenomen. Functies zoals recreatie en natuur, maar ook landschappelijke inkleding worden standaard mee opgenomen bij de voorontwerpfase. Een mooi voorbeeld is het provinciaal overstromingsgebied de Jutse Plassen te Lier.

Vallei van de Grote Nete 

Nog drastischer is natuurlijk de klok terugdraaien en proberen de oorspronkelijke situatie te herstellen. Vaak gaat dit gepaard met ingrijpende maatregelen zoals het afgraven van opgehoogde percelen of de afbraak van woningen. Bij dergelijke projecten is de landschappelijke meerwaarde natuurlijk heel groot. Zo werd in 2008 een uitdoofbeleid uitgewerkt voor zes woningen in de vallei van de Grote Nete op het grondgebied van Balen. Ondertussen kocht de provincie vijf woningen aan, waarvan er één in 2015 werd afgebroken en in het voorjaar van 2019 zal nog een woning worden afgebroken. 


Dit artikel is verschenen in Rescape 03/2018. Lees meer van Rescape in onze bibliotheek

Deel dit artikel